बाम इतिहास कोट्याउँदै ईश्वर पोखरेलले भनेः त्यसपछि बूढाले मेरो मुखभरी थुके

‘सीपीको ङ्यारङ्यार ङुरङुर केही चलेन’
बाम इतिहास कोट्याउँदै ईश्वर पोखरेलले भनेः त्यसपछि बूढाले मेरो मुखभरी थुके

औपचारिक विभाजन भएसँगै नेकपा एमालेले आगामी मंसिरमा महाधिवेशन घोषणा गरेको छ ।

महाधिवेशन घोषणापछि नेताहरूबीच नीति र नेतृत्वका विषयमा चर्चा र दाबी स्वाभाविक हो । यस पटक महासचिव ईश्वर पोखरेलले अध्यक्षको दाबेदारी प्रस्तुत गर्दै एमाले नेतालाई महाधिवेशन लागेको सन्देश दिएका छन् ।

आज (सोमबार) धुम्बाराहीस्थित एउटा पार्टी प्लासेलमा ‘पत्रकारहरूलाई खाजा खुवाउने’ भन्दै बोलाएर पोखरेलले आफू किन अध्यक्षको दाबेदार भन्ने ? विषयमा २१ मिनेट लामो बाम इतिहासको कहानी सुनाए ।

टुटफुटको इतिहास बोकेको नेपालको बाम आन्दोलनमा भएका मूल उतारचढावबारे व्याख्या गर्दै उनले आफूलाई कार्यकर्ताले कसरी मुखैमा थुकिदिए भन्नेसम्मका विषयमा खुलेर बोले ।

यस्तो छ उनले पत्रकारमाझ दिएको अभिव्यक्तिको सार

हामी माओवादी केन्द्रसँग एकता गर्दा अत्यन्तै उत्साहित थियौँ । तर, त्यो एकताले सकारात्मक परिणाम दिन सकेन । त्यो एकता अहिले प्रकट भएको (एमालेको) विग्रहको एउटा आधार र कारण त बनेको होइन ? भन्ने एउटा प्रश्न खडा भएको छ ।

जे भए पनि अब हामी नयाँ ढंगले अघि बढ्नुको विकल्प छैन । म यतिबेला मेरो आफ्नै ‘फ्ल्यासब्याक’ सम्झिरहेको छु ।

संयोग कस्तो पर्‍यो भने म २०३२ सालमा भूमिगत भएको रहेछु । २०३३ सालमा म कोअर्डिनेसन केन्द्रको सदस्य भएको रहेछु ।

२०३५ सालमा ४ देखि ९ साउनसम्म यसको तेस्रो सम्मेलन हामीले गरेछौँ । त्यो सम्मेलनको आयोजक र व्यवस्थापक मै रहेछु । सम्मेलनमा सहभागीचाहिँ नख्खु जेल ब्रेक गरेर निस्किएका सीपी मैनाली, गोपाल शाक्य, वीरबहादुर लामा जस्ता नेताहरू थिए ।

अर्कोतिर मुक्तिमोर्चावाट विद्रोह गरेर आउने मोदनाथ प्रश्रित, जीवराज आश्रितहरू थिए । अचम्म लाग्छ, धनुषाको एउटा गाउँमा गरिब किसानको गाउँमा हामीले कार्यक्रम गर्‍यौँ ।

मैले यो प्रसंग किन उठाएको भने, त्यसबेला भर्खर आन्दोलनका झिल्काहरू निस्कँदै थिए । त्यस्तो बेला कोअर्डिनेसन केन्द्र झापा आन्दोलन र नक्सलवादी आन्दोलनबाट प्रभावित थियो ।

त्यसबेला उग्रबामपन्थको उदय हुँदै थियो । त्यही बेला कोअर्डिनेसन केन्द्रभित्रवाट एउटा समूहले केन्द्र दक्षिणपन्थी भन्यो र अर्कोतर्फबाट यथास्थितिवादी भयो भनेर एउटै समयमा नेतृत्वमाथि हमला भयो ।

एउटा हमलाकर्ताको नायक सीपी मैनाली थिए भने अर्कोतर्फको रामचन्द्र यादव, जो भारतको हुनुहुन्थ्यो । उहाँको दाबी केन्द्रले क्रान्तिकारी धार छाडेर दक्षिणपन्थी भयो भन्ने थियो । अर्को मणिराज राई, जो सिरहाको नेता हुनुहुन्थ्यो, उहाँले पनि यसरी नै उग्रबामपन्थ भएको भन्दै लखेट्नुभयो ।

साझा हमलाको उद्देश्य पार्टी हेडक्वार्टरमाथि थियो । हामी त्यसबेलादेखि नै हमलाको सिकार हुँदै आयौँ । हमला छेउबाट भएन, पार्टीकै हस्तीबाट भयो । हामी विलखबन्दमा पनि भयौँ त्यसबेला । कोअर्डिनेसन केन्द्रमाथि हमला भएको केही महिनापछि हामीले नेकपा (माले) बनायौँ, २०३८ पुस ११ मा ।

माले बनेपछि हामी त्यसबेला नयाँ शक्तिका रूपमा उदायौँ । तेस्रो शक्तिका रूपमा उदायौँ । २०३९ सालमा फेरि समस्यामा पर्‍यौँ । सीपी मैनाली महासचिव हुनुहुन्थ्यो । उहाँ कस्तो भने, कुनै पौराणिक कथाको नायक जस्तो जाज्वल्यमान व्यक्तित्व ।

त्यस्तो सीपी मैनाली पार्टीभित्र पूरै एक्लो बन्नुभयो । केही गर्न नसक्ने हुनुभयो ।

हामी विचित्रको अन्योलमा पनि पर्‍यौँ ।

पार्टीभित्र सीपी स्खलित भएर पार्टीमै नरहने अवस्था भयो । त्यसबेला मालेको सातौँ केन्द्रीय कमिटीको बैठक बस्यौँ । तपाईंहरूलाई याद होस्, त्यसको व्यवस्थापन र आयोजना पनि मैले नै गरेँ, जुन महोत्तरी र सिन्धुलीको बीचमा भएको थियो ।

त्यो बैठकमा मदन भण्डारीसहतिको मनस्थिति सीपीपछि नेता को हो भन्ने भयो । ठूलो अन्योल थियो । एउटालाई धकेलेर ‘महासचिव हुनु न’ भन्दा ‘नाइँ नाइँ, म हुन्नँ’ भन्थे साथीहरू । यस्तो अवस्थामा पनि पुग्यो पार्टी ।

१ जेठ २०३७ मा हामीले मालेसँग चिनियाँ कम्युनिस्ट पार्टीबीच सहकार्य गर्नुपर्छ भन्ने भयो । सीपी र म नै यो काममा लाग्यौँ ।

हिमाल क्रस गरेर चनि पुगियो । बाटो खोज्नै तीन महिना लाग्यो । दोलखा र सिन्धुपाल्चोककको बीचवाट हामी बिनाभिसा चीन पुगेर त्यहाँका कम्युनिस्ट नेतासँग सम्बन्ध बनाएर फर्कियौँ । त्यसपछि मात्र हो हामीसँग चिनियाँ अनुभव ।

२०३९ सालमा आइपुग्दा त सीपी मैनाली पूर्ण रूपमा एक्लो बन्नुभयो । उहाँ गुटबन्दीको स्रोत बन्नुभयो । माले पार्टी बचाउन हामीलाई ठूलो सकस नै भयो ।

२०४६ सालमा मालेको चौथो महाधिवेशन भयो । त्यो महाधिवेशन पनि सिरहामै गरियो र त्यसको आयोजक र व्यवस्थापक पनि म थिएँ, जसले मदन भण्डारीलाई महासचिव चुन्यो । सीपीको ङ्यारङ्यार ङुरङुर केही चलेन ।

मदन भण्डारीको त्यसपछिको यात्रा त तपाईंहरूलाई थाहै छ ।

तर, ‘इन्साइड स्टोरी’ तपाईंहरूलाई सुनाउँछु । मदन भण्डारी जस्तो लोकप्रिय महासचिवलाई हटाउनुपर्छ भन्नेहरू अहिले पनि नेता पंक्तिमा छन् ।

पछि एमाले माले र एमालेमा विभाजित भयो, २०५४ सालमा । तर, केही समयपछि नै विभाजनको औचित्य छैन भन्ने पुष्टि भयो ।

एक सिट पनि जित्न नसक्ने भइयो । त्यसपछि संगठन विस्तारको चुनौती आइलाग्यो (जर्ज बर्नार्ड शाको सुन्दरी र विद्वान्को कथा सुनाउँदै) । माओवादीसँगको एकतासम्ममा आइपुग्दा अनुहार र बुद्धि नमिलेकाको बीचको मिलन जस्तो भयो ।

हामीले पार्टी जीवनको लोकतान्त्रीकरणको अभ्यासका नाममा त्यसपछि पार्टीभित्र प्यानलहरू खडा गर्‍यौँ । त्यो माथिदेखि तलसम्म पुग्यो ।

संयोग कस्तो भयो भने, पछिल्लो पटक त्यो गुटबन्दीको प्रवृत्ति माधव नेपालमा देखापर्‍यो । नेपालसँग म नै ४५ वर्ष एउटै संगठनमा बसेर काम गरेको मान्छे । उहाँ कहिल्यै प्रतिस्पर्धा गरेर नेता बन्नुभएन । एक पटक नवौँ महाधिवेशनमा प्रतिस्पर्धा गर्नुभयो, त्यहाँ पनि पराजित हुनुभयो ।

पार्टी पुटेपछि अब खत्तम भयो भन्नुहुन्छ साथीहरू । म एउटा दृश्य सम्झन्छु । त्यसबेला पार्टी विभाजन भएपछि म संगठन विस्तारको काममा काठमाडौंमा खटिएँ । त्यसबेला बिहानदेखि बेलुकासम्म भेला गर्दै हिँडिन्थ्यो ।

एउटा भेलामा म बोलिरहेको थिएँ । एक जना पाका मान्छे झोक्राउँदै बसेका थिए । बूढामान्छेले त ख्वाक्क गरेर मेरो मुखमा थुकिदिए ।

म अहिले पनि सम्झन्छु, मेरो मुखभरीको थुक पुछेको छु । ती बूढामान्छेले पार्टी फुटेकामा पीडा पोखेका हुन् ।

हामी त्यस्तो स्थिति सामना गरेर आएका छौँ । अहिले पार्टीमा निर्लज्ज अभ्यास भएको छ । माधव नेपालबाट निर्वाचित अध्यक्ष र प्रधानमन्त्री हटाउने, मुद्दा हाल्नेजस्ता घृणित र लज्जास्पद अभ्यास भए । तर, जनताले धेरै कुरा बुझेका छन् । त्यही भएर विभाजनको पक्षमा धेरै साथी जानुभएन ।

चिया खान बोलाएर गफ दियो भन्ने चैँ नठान्नुहोला ।

मिल्दो जुल्दो समाचार

No stories found.
| Ph: +977 982-3010477 | news.dailynewsnepal@gmail.com | अध्यक्ष तथा प्रबन्ध निर्देशक: मधुसूदन बजगाईं | प्रधान सम्पादकः शर्मिला घिमिरे | सूचना विभाग दर्ता नं. ००० |
Daily News Nepal
www.dailynewsnepal.com